भारतीय संस्कृति के आधारभूत तथ्य – 1

भारतीय संस्कृति के आधारभूत तथ्य   एक –  एक: परमात्मा। दो – दो: परमात्मा और प्रकृति। दो सूत्र: एकाग्रता, अनासक्ति। दो पक्ष: कृष्ण और शुक्ल पक्ष।   तीन –    तीन गुण: सत्व, रज, तम। त्रिदेव: ब्रह्मा, विष्णु, महेश। त्रिविध नरक द्वार: काम, क्रोध, लोभ। त्रिविध ज्ञान द्वार: श्रद्धा, तत्परता, Read more…

भारतीय संस्कृति के आधारभूत तथ्य – 2

भारतीय संस्कृति के आधारभूत तथ्य छः –  षड् दर्शन : सांख्या, योग, न्याय, वैशेषिक, पूर्व मीमांसा, उत्तर मीमांसा (वेदांत) । षड् ऋतुएं : वसंत, ग्रीष्म, वर्षा, शरद, शिशिर, हेमंत । षट्सम्पत्ति : शम, दम, तितिक्षा, उपरति, श्रद्धा, समाधान । सात –  सप्त वार : सोम, मंगल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि, Read more…

भारतीय संस्कृति के आधारभूत तथ्य – 3

भारतीय संस्कृति के आधारभूत तथ्य एकादश रुद्र –   कपाली पिंगलो भीमो विरूपाक्षो विलोहितः। अजक शासनः शास्ता शम्भूचन्डो भवस्था।। कपाली, पिंगल, भीम, विरुपाक्ष, विलोहित, अजक, शासन, शास्ता, शम्भू, चण्ड और भवः। बारह –  बारहखड़ी: देवनागरी वर्णमाला के 12 स्वर- अ, आ, इ, ई, उ, ऊ, ए, ऐ, ओ, औ, अं, अः। Read more…